Na onze avonturen in Afrika en het Midden-Oosten is het nu de beurt aan een land dat ooit deel uitmaakte van de Sovjet-Unie en nog altijd nauwe banden heeft met Rusland. Aan alles is te zien dat we in een totaal ander deel van de wereld zijn.

De reis erheen

Op het moment van onze reis is FlyOne Armenia de enige vliegmaatschappij die rechtstreeks van Amsterdam naar Yerevan en terug vliegt. Richting Yerevan moet je wel rekening houden met een nachtvlucht. Je komt ’s ochtends rond een uur of vier aan. Maar goed, Sandra, de eigenaresse van de camping, heeft netjes een taxi voor ons geregeld, zodat we tegen een uur of zes aankomen op een camping die nog in diepe rust verkeert. Onze camper staat al klaar en na het uitpakken van de eerste spulletjes proberen we eerst nog een paar uurtjes slaap in te halen.

Camping 3 G’s

De camping is dus eigendom van de Nederlandse Sandra. Zij woont al vele jaren in Armenië en spreekt de taal inmiddels vloeiend. Haar bedrijf bestaat eigenlijk uit drie onderdelen. De camping, een B&B en een camperstalling. Van alle drie kan gezegd worden dat het piekfijn geregeld is. Tel daar de oneindige gastvrijheid van Sandra bij op en je hebt alle ingrediënten voor een fantastisch verblijf.

En als we dan ook nog leuke buurtjes hebben met wie we iedere avond samen koken en eten, kan het helemaal niet meer stuk.

Op avontuur

Maar na een dikke week in deze ‘Nederlandse enclave’ lonkt het avontuur en willen we het land gaan ontdekken. Armenië is ongeveer 70% zo groot als Nederland. Met een bevolking van zo’n 3 miljoen mensen is het land echter niet bijster dichtbevolkt. De meeste mensen wonen in en rond de hoofdstad Yerevan.

In het jaar 301 werd Armenië het eerste land ter wereld dat het christendom als staatsreligie aannam. Tot op de dag van vandaag speelt het christendom een belangrijke rol in het leven van veel Armeniërs. Het enorme aantal kerken en kloosters getuigt daarvan.

Wat de landbouw betreft, zien we een gemengd beeld. Er wordt veel graan verbouwd en ook de hooiproductie op de steile hellingen valt op. Langs de weg zien we volop tomaten, meloenen en perziken, allemaal lokaal geteeld.

Het land is behoorlijk bergachtig; we kunnen nauwelijks een vlak stukje vinden.

Khor Virap

Onze eerste bestemming is Khor Virap, een eeuwenoud klooster op een heuvel met een prachtig uitzicht op de berg Ararat. Het is een echte toeristische trekpleister waar allerlei nationaliteiten samenkomen, al lijkt het overgrote deel van de bezoekers uit Armeniërs en Russen te bestaan.

Het uitzicht op de 5.137 meter hoge berg Ararat is mooi, al gaat de top deels schuil achter de wolken. De berg ligt in Turkije, aan de andere kant van de gesloten grens. Toch zijn de Armeniërs sterk met de berg verbonden. De Ararat is voor hen een belangrijk nationaal symbool en wordt bovendien in verband gebracht met het bijbelse verhaal van de ark van Noach. De ingang van het klooster wordt omringd door souvenirwinkeltjes en enkele terrasjes. Na dit bezoek trekken we het land weer in en genieten we van onze eerste indrukken van deze voormalige Sovjetrepubliek.

Wildkamperen

We overnachten op een stukje gras vlak bij een waterbron. Hier borrelt zwavelhoudend water uit de grond. Een graafmachine heeft er een gat gegraven, waardoor een ‘nieuw zwembad’ is ontstaan dat veelvuldig door de dorpelingen wordt gebruikt.

Ook wij nemen een duik om wat af te koelen van de hitte. De thermometer geeft maar liefst 36 graden aan.

Het overland- en vrijheidsgevoel komt echt los als je midden in de natuur, tussen de heuvels, wakker wordt. Terwijl het zonnetje langzaam boven de bergen uitkomt, is er nog geen mens te bekennen. Zo begint onze eerste ochtend na negen dagen op de camping. Wat een rijkdom.

Tabaksoogst

Armenië staat bekend om zijn vele kerken, kloosters en kastelen, die we onderweg regelmatig tegenkomen. We bezoeken er een paar, maar gebruiken ze vooral als leidraad voor onze route. De echte beleving zit voor ons in alles wat we onderweg zien.

Zo rijden we later die ochtend langs een stuk land waar mannen en vrouwen druk bezig zijn met de tabaksoogst. Eerder hadden we in Zimbabwe het volledige proces al eens gezien, maar we wisten niet dat tabak ook in Armenië wordt verbouwd. Tegelijkertijd valt het ons op hoeveel mensen er roken, zelfs op jonge leeftijd. We stoppen even en maken wat foto’s van de zwoegende werkers, maar door de taalbarrière komt een echt gesprek niet van de grond.

Perziken in een Dnepr-zijspan

Het landschap verandert voortdurend. Langs de weg hebben de tomaten en meloenen inmiddels plaatsgemaakt voor kraampjes vol perziken. Tussen de kraampjes ontmoeten we een boer op zijn 50 jaar oude Dnepr-zijspancombinatie, compleet met tweecilinder boxermotor en cardanaandrijving. Pure Sovjetnostalgie.

Hij heeft net perziken geplukt en wij nemen voor een habbekrats een kilootje mee.

Wijnproeverij bij Momik

Onderweg maken we een stop bij Momik WineCube. Armenië kent een lange wijntraditie en dit kleine familiebedrijf verbouwt zijn eigen druiven, waarvan het zijn wijnen maakt. We genieten van een lichte lunch en nippen ondertussen voorzichtig van de verschillende wijnen. Maar niet te veel... we moeten nog verder.

Noravank

De weg naar het Noravank-klooster is minstens zo indrukwekkend als de bestemming zelf. Door een imposante kloof met rood gesteente slingert de weg langzaam omhoog naar het klooster. Onderweg passeren we busjes vol toeristen die af en aan rijden.

Bij de ingang krijgt Grietje een kleedje aangereikt, dat verdacht veel weg heeft van gordijnstof. Ze kan het als rok over haar korte broek dragen.

Vorotanpas

Vanaf Noravank voert onze route over de 2.344 meter hoge Vorotanpas. Aan de andere kant van de pas dalen we af naar het Spandaryan-stuwmeer, dat wordt gevoed door de Vorotan-rivier. Daar vinden we een plekje met een prachtig uitzicht over het water. Het is er alleen ook een stuk koeler.

Tatev

Een van de toeristische hoogtepunten van Armenië is Tatev. Op de rand van een diepe kloof ligt het eeuwenoude klooster. Je kunt het onder meer bereiken met een kabelbaan.

Met een lengte van 5,7 kilometer staat deze in het Guinness Book of Records als de langste non-stop dubbelsporige kabelbaan ter wereld. De kabelbaan draagt de toepasselijke naam ‘Wings of Tatev’. Wij genieten vooral van het geweldige uitzicht tijdens het twaalf minuten durende ritje.

Het klooster zelf heeft een prachtig historisch verhaal. Eeuwenlang was Tatev niet alleen een belangrijk religieus centrum, maar ook een centrum voor wetenschap en onderwijs. In de middeleeuwen had het zelfs een eigen universiteit. Tijdens ons bezoek blijkt het vooral een populaire trouwlocatie te zijn.

Tegenvallertje

Onze aandacht gaat uit naar de wandeling die we willen maken, een route door de vallei die eigenlijk alleen maar daalt. Vanuit deze positie is het uitzicht op Tatev misschien wel het mooist. Halverwege de wandeling blijkt dat het pad over een lengte van zo’n tien meter is weggeslagen door een landverschuiving. Wat we ook proberen, we kunnen er niet langs. Er zit dus maar één ding op... teruggaan. Jammer dat dit nergens wordt aangegeven op het verder goed gemarkeerde pad. Met de kabelbaan gaan we terug naar het parkeerterrein.

Goris

Van collega-overlanders Martin en Diane hadden we een locatie voor een overnachting doorgekregen. En inderdaad... een prachtige plek. Achter ons kijken we uit over het heuvelachtige graanlandschap en voor ons ligt het dal met daarin het stadje Goris.

De roofvogels scheren over onze hoofden... Nee, aan mooie wildkampeerplekken geen gebrek in Armenië.

Omdat ons overnachtingsplekje met uitzicht over Goris zo bijzonder is, plakken we er nog een dagje aan vast. We maken een wandeling naar het stadje. Tijdens de bergafwaartse wandeling genieten we van mooie uitzichten. We passeren een begraafplaats en zien iets van de Armeense tradities rondom de dood. Opvallend zijn de enorme, in steen gegraveerde portretten van de overledenen, soms op ware grootte.

We proeven de sfeer in het stadje. Het is duidelijk zichtbaar dat de voorzieningen hier net wat moderner zijn dan op het platteland. Eigenlijk is alles goed verkrijgbaar (behalve lekkere yoghurt) en behoorlijk wat mensen, vooral jongeren, spreken Engels.

Parfumautomaat

Dat de Armeniërs van koffie houden, is goed te zien. Overal staan koffietentjes en zelfbedieningsautomaten op straat. Bij een van die koffieautomaten ontdekken we ook een soort parfumautomaat. Na inworp van een paar munten kun je kiezen uit vijf geuren. Even je hoofd voor de spuitmond houden en je wordt vanzelf van een geurtje voorzien.

Voor weinig geld laten we ons met een taxi bijna helemaal tot aan de camper terugbrengen. Daar genieten we nog even van de rust en het uitzicht.

Oud-Khndzoresk

Het is maar een kort ritje naar de hangbrug en grotwoningen van Oud-Khndzoresk. We hadden er al vaak over gehoord en gelezen en hadden dus hoge verwachtingen. De laatste vier kilometer gaan over een slechte gravelweg. Niets doet hier denken aan een toeristische attractie. Als we vóór negen uur aankomen, blijken we de eerste bezoekers te zijn.

De hangbrug, die in 2012 werd gebouwd, brengt je naar de overkant van de vallei. Daar bevond zich ooit een complete nederzetting met woningen die deels in het zachte vulkanische gesteente waren uitgehouwen. Rond 1900 telde de nederzetting zelfs zo’n 8.000 inwoners. Tot in de jaren vijftig woonden er nog mensen in de grotwoningen.

Een rondje door Zuid-Armenië

Voor wie het nog niet wist... Armenië is een erg bergachtig land. Een groot deel van het land ligt meer dan 1.000 meter boven zeeniveau. En dat zullen we weten. Onze zware camper moet bergop, bergaf. Maar met gedisciplineerd en rustig rijden komen we overal.

Langs de grens met Azerbeidzjan is het dichtbebost en zien we veel grensposten en controles. Streng bewaakte zijwegen zijn afgesloten. Na de oorlog van 2020 veranderde hier de feitelijke situatie aan de grens. Delen van wegen en gebieden die voorheen vanuit Armenië werden gebruikt, kwamen onder Azerbeidzjaanse controle te staan.

Verder naar het zuiden verandert het landschap in een opener gebied, met prachtige uitzichten op de hoge bergen van Iran. Langzamerhand dalen we af naar de Aras, de rivier die hier de grens tussen Armenië en Iran vormt. Best wel even een momentje, met Iran aan de overkant. Zo dichtbij!

We bevinden ons hier overigens in een van de laagste en daarmee warmste delen van Armenië. De thermometer geeft 36 graden aan. In het vruchtbare dal groeien granaatappels en vijgen.

Op bezoek bij een boerenfamilie

We overnachten vlak bij een afgelegen, authentiek dorpje. We doen rustig aan en genieten van de aangename temperatuur. Ontbijtje, bakje koffie, zen!

Op de terugweg naar de doorgaande weg worden we vanaf een balkon toegesproken. Het blijkt een dorpsbewoner te zijn die ons uitnodigt voor een kop koffie. Dat laten we ons geen twee keer zeggen... 

De boerenfamilie woont er met drie generaties, hoewel een paar kinderen naar het nabijgelegen Agarak zijn verhuisd. Onze communicatie verloopt volledig via de vertaalapp. Maar ja, da’s beter dan niks!

Vanaf het balkon, waar ze veel tijd doorbrengen, kijken ze uit op de hoge bergen, waarvan de toppen deels met sneeuw bedekt zijn. De boer vertelt vol trots over z’n koeien, schapen en varkens. De vijgen die ze in het wild hebben geplukt, worden in de zon gedroogd. 

Ondertussen genieten wij van typisch Armeense koffie met lekkernijen. Uiteindelijk is het tijd om te vertrekken en maken we nog een paar foto’s.

Bruggen, bijen en badderen

Langs de doorgaande bergweg zien we de nieuwe weg tussen Agarak, aan de Iraanse grens, en Kajaran in aanbouw. Een megaproject met grote bruggen, tunnels en andere kunstwerken. Het 32 kilometer lange wegdeel maakt deel uit van de veel grotere Noord-Zuidcorridor. Die moet uiteindelijk de Iraanse grens via Armenië met het noorden van het land en verder richting Georgië verbinden. Daarmee kan Armenië een belangrijkere schakel worden tussen Europa, het Midden-Oosten en Azië.

Verderop zien we veel imkers met hun bijenkasten. Vaak verblijven ze in een woonwagen bij hun bijen, waardoor ze ook wat potjes honing aan voorbijgangers kunnen verkopen. Wij kopen een pot en de imker opent een van de kasten om ons te laten zien hoe de bijen in de raten zitten. Maar pas nadat hij ons ervan heeft verzekerd dat de bijen niet steken.

We rijden verder door het imponerende berglandschap en vinden wederom een plekje langs een riviertje, waar we alleen het kabbelende water horen. Het riviertje nodigt uit om even lekker te badderen.

Een lokale uitnodiging

Net voordat we de auto starten, komt er een oude Lada voorgereden. Een vriendelijke man stapt uit en nodigt ons uit voor een kop koffie, even verderop.

Hij laat een foto van z’n bijenkasten zien. Aha, hij wil honing verkopen. Maar als we zeggen dat we gisteren al honing hebben gekocht, blijft hij uiterst vriendelijk en staat hij erop dat we meegaan. We volgen z’n oude Lada, waarvan hij het kofferdeksel heeft verwijderd. Een prachtige route door de diepe kloof brengt ons naar zijn erf. Hij is hier dagelijks, werkt er met z’n bijen en slaapt er soms. Zijn vrouw en kinderen moeten er niks van hebben. Die wonen in een dorpje, een kwartiertje terug.

Hij blijkt een echt natuurmens te zijn. Vol trots vertelt hij dat zijn honing beter is, omdat alles hier in de bergen puur en vrij van vervuiling is. Hij laat indrukwekkende beelden zien van beren, wilde zwijnen en steenbokken die hij met wildcamera’s hoog in de bergen heeft gemaakt.

We krijgen Armeense koffie met een houten plankje vol overheerlijke verse honing, compleet met raat. Genieten.

Door de kloof naar Jermuk

De route naar Jermuk gaat door een uitdagende kloof, waar zichtbaar regelmatig puinlawines naar beneden komen. Gelukkig is de weg vrij en hoeven we niet terug.

We komen uit bij Jermuk, een kuuroord dat vooral bekendstaat om zijn mineraalwater en warmwaterbronnen. Wij willen er even bij de bekende waterval kijken. En omdat toeristen ook ergens moeten slapen, hebben ze er maar een luxe hotel pal naast gebouwd. Bij de waterval, die wel leuk is maar niet vreselijk bijzonder, flaneren vooral selfies makende toeristen.

We houden het snel voor gezien en zetten koers naar de 2.410 meter hoge Selimpas, in de richting van het Sevanmeer. Boven op de pas vinden we een mooi overnachtingsplekje met een fenomenaal uitzicht.

Net voor zonsondergang horen we gefluit in de verte. Het blijkt een herder te paard met een omvangrijke kudde koeien. Vanaf zijn paard drijft hij de dieren vlak langs onze camper de helling af. Een prachtig gezicht.

Sevanmeer

Vanaf de Selimpas dalen we langzaam af naar de oevers van het Sevanmeer. We besluiten de hoofdweg te verlaten en volgen een route direct langs het water. Zo rijden we lekker offroad door de bossen en langs de graanvelden.

De natuur en de vergezichten over het water zijn indrukwekkend. Het Sevanmeer ligt op zo’n 1.900 meter hoogte en is uitgestrekt. Het is ongeveer 75 kilometer lang en op het breedste punt ruim 30 kilometer breed. Aan de noordkant vinden we een plekje voor de lunch en nemen we een duik in het kraakheldere water van zo’n 20 graden.

Basaltslijperijen

In deze omgeving wordt veel basalt uit de bergen gewonnen. Overal zien we steenslijperijen en -zagerijen, waar reusachtige basaltblokken in hanteerbare stukken worden gezaagd. Het materiaal wordt daarna vooral gebruikt voor bestrating en in de bouw. Wij nemen een kijkje bij een van de zagerijtjes en krijgen een korte rondleiding.

Voorbereiding op een wandeling in Dilijan National Park

In de omgeving van Dilijan National Park zoeken we een plek waar we de camper een nacht of drie kunnen parkeren, terwijl we zelf een driedaagse wandeling willen maken.

Een eerste poging mislukt, maar bij de tweede camping worden we zeer hartelijk ontvangen door de eigenaresse. Het bescheiden kampeerterrein is volgeboekt met Armeense families, maar naast haar privéwoning ligt nog een vlak grasveldje.

Uiteraard worden we eerst getrakteerd op Armeense koffie en meteen uitgenodigd om mee te eten. We mogen ook haar privédouche en toilet gebruiken.

Van Dilijan naar Gosh  wandeldag 1)

We starten de wandeling naar Gosh. Aanvankelijk loopt de route licht omhoog, door de bossen en langs een riviertje.

Onderweg zien we wilde zwijnen en een paar koeien. Vervolgens gaat het opeens steil omhoog om Lake Gosh te bereiken, een klein bosmeer. We hadden gehoopt hier een verkoelende duik te kunnen nemen, maar de oevers laten dat niet echt toe. We zien veel vlinders in allerlei kleuren en formaten, maar geen enkele wil even netjes gaan zitten voor een foto.

Daarna dalen we weer vrij steil af naar het dorpje Gosh, waar we een kamer hebben geboekt. Vlak voor het hotel staan tientallen UAZ’s opgesteld, Russische terreinwagens die wel wat weghebben van een Land Rover. Ze bieden offroadrondritten door de bergen aan, met als hoogtepunt... Lake Gosh. Verreweg de meeste dagbezoekers komen echter voor het kloostercomplex Goshavank.

Het hotel blijkt behoorlijk gedateerd. Het is onze eerste overnachting in Armenië buiten ons eigen bedje, dus we hebben nog geen Armeens vergelijkingsmateriaal. In Europa zou het hotel waarschijnlijk in de laagste categorie vallen. Maar ach, het bed is redelijk en de prijzen zijn ouderwets.

Van Gosh naar Dilijan (wandeldag 2)

Omdat het hotel pas vanaf negen uur ontbijt aanbiedt, hebben we zelf wat bij elkaar gescharreld. Zo kunnen we toch vroeg en fris en fruitig aan onze tweede wandeldag beginnen.

Prompt lopen we tot twee keer toe verkeerd. Niet omdat de route niet goed gemarkeerd is, maar omdat we veel te druk zijn met ‘om ons heen kijken’. Dat brengt ons opnieuw bij een mevrouw die ons naar binnen wuift en koffie aanbiedt. Daar blijft het niet bij. Er worden allerlei lekkernijen voorgeschoteld, zodat we zomaar een dubbel ontbijt te pakken hebben.

Maar dan wordt het toch tijd om aan de eerste 300 hoogtemeters te beginnen. We lopen veelal door dichte bossen en over steile heuvels. Soms komen we op een open stuk met koeien of paarden, waar we van het uitzicht genieten. Zo’n vier kilometer voor het einde zien we Dilijan al diep beneden ons in het dal liggen. De wolken boven ons worden steeds zwarter. In de verte klinkt gerommel en de eerste druppels vallen. Maar dan houdt het ook weer op.

We lopen gestaag door, want er komt vast nog wat. Precies wanneer we de deurklink van onze B&B vastpakken, barst er een flinke hagelbui los. De hagelstenen die op de zinken daken om ons heen vallen, maken een oorverdovend lawaai. We zijn nét op tijd binnen. Tijd voor een warme douche!

Later treffen we de eigenaar van de B&B. De vriendelijke man laat zijn zelf geproduceerde drankvoorraad zien. Brandy, kersenbrandewijn, mojito, wijn... we moeten het allemaal even proberen.

Hij spreekt redelijk Engels en nodigt ons uit voor het avondeten. ‘Door mijn vrouw gekookt, beter dan een restaurant’, zegt hij met een triomfantelijke lach. En inderdaad, we krijgen een traditioneel diner voorgeschoteld, vol nieuwe smaken.

We besluiten de geplande derde wandeldag te schrappen. We hebben gelezen dat de route voornamelijk door dichte bossen loopt, waardoor we nauwelijks van het uitzicht kunnen genieten. Bovendien wordt later op de dag opnieuw regen verwacht. Na het ontbijt in de B&B nemen we een taxi terug naar het startpunt van onze wandeling, waar de camper op ons wacht. Voor de prijs hoeven we het niet te laten. De chauffeur brengt ons voor € 9 maar liefst 25 kilometer verderop.

Yerevan

Eenmaal terug bij de camper rijden we naar Yerevan. We parkeren op het achterterrein van een overdekt winkelcentrum, waar we ook willen overnachten. Niet sexy, maar wel lekker handig voor een bezoekje aan de hoofdstad.

De verschillen met het platteland zijn direct zichtbaar. De oude Lada’s zijn ingeruild voor BMW’s en Mercedessen. Ook zien we opvallend veel elektrische auto’s van Chinese makelij.

Met de taxi laten we ons naar het centrum brengen. Daar wordt het verschil met het omliggende platteland nog duidelijker. Moderne gebouwen, verzorgd uitziende mensen, soms erg chic, en winkelketens met wereldfaam bepalen hier het straatbeeld. Het doet allemaal gezellig en gemoedelijk aan.

We nemen een kijkje bij de Cascade van Yerevan. Het is een indrukwekkend architectonisch complex van monumentale trappen, terrassen, tuinen en fonteinen, dat het centrum verbindt met het hoger gelegen noordelijke deel van de stad. Het geheel is opgesierd met veel moderne kunst en vanaf boven heb je een prachtig uitzicht over Yerevan.

Het oorspronkelijke idee voor de Cascade stamt al uit de jaren twintig van de vorige eeuw. De bouw van het huidige complex begon in de jaren zeventig. Vanaf 2002 werd het verder gerenoveerd en ingericht als centrum voor moderne kunst. Inmiddels is de Cascade uitgegroeid tot een van de toeristische trekpleisters van de stad.

We hadden ook nog een bezoek aan het Historisch Museum van Armenië gepland. Maar heerlijk op een terrasje zitten, met een hapje en een drankje, en ‘mensen kijken’ krijgt toch onze voorkeur.

Op naar Mount Aragats

We doen nog even boodschappen in een ruim gesorteerde supermarkt en vertrekken dan richting Mount Aragats. Met 4.090 meter is dit de hoogste berg van Armenië. De berg maakt deel uit van een oud vulkanisch massief met vier toppen.

Over een redelijke asfaltweg rijden we met de camper omhoog naar Lake Kari, op zo’n 3.200 meter hoogte. Zo hoog is de camper nog nooit geweest. Boven de boomgrens zien we alleen nog schapenboeren die hier met hun kuddes in tijdelijke onderkomens verblijven. De eerste sneeuw zal waarschijnlijk niet lang meer op zich laten wachten.

Het is een mooie test om te zien hoe de Hilux de 3.650 kilo omhoog trekt. Tijdens onze volgende reizen zal hij nog harder moeten werken als we onder meer de Pamir Highway willen trotseren. Maar voor nu... dikke pluim!

Naast Lake Kari staat een onderzoekscentrum. Iets met kosmische straling en atmosferische elektriciteit. Van buiten oogt het geheel behoorlijk verlaten.

Bij een straf windje en zo’n 10 graden zien we een echte bikkel uit het ijskoude water komen. Het water in het meer is maar net boven nul...

Ondertussen bedenken we hoe we onszelf moeten inpakken voor de klim van zo’n 700 meter naar de zuidtop. De voorspellingen geven temperaturen rond het vriespunt, wind en kans op natte sneeuw.

De klim naar de zuidtop van Mount Aragats

Het was toch alweer even geleden dat we een vierduizender hadden beklommen. De laatste was de Toubkal in Marokko, in september ’22. En dus waren we best wel gespannen. De weersverwachting was ook al niet geweldig en ja, onze longetjes hebben gewoon een hoeveelheid zuurstof nodig die op deze hoogte schaarser is.

Maar er zijn ook meevallers. Het pad gaat mooi geleidelijk omhoog, zonder handen-en-voetenwerk. We beginnen bij Lake Kari, op zo’n 3.200 meter hoogte. En eerlijk is eerlijk, de South Peak die wij beklimmen reikt tot zo’n 3.890 meter en niet tot de 4.090 meter van de naastgelegen noordtop, die technisch veel moeilijker te beklimmen is.

Terwijl we langzaam omhoog lopen, krijgen we een prachtig uitzicht op het meer achter ons. Het pad bestaat deels uit gras en deels uit gesteente. Fascinerend zijn de snel opeenvolgende weertypen. Het ene moment lopen we in een koude wolk en even later in een stralend zonnetje. De sneeuwvelden die we in de verte al zagen, komen steeds dichterbij en de uitzichten over het hooggebergte zijn adembenemend. Het blijft altijd een bijzonder moment wanneer we de top bereiken. Er is een enorme steenman gebouwd en de vlag wappert in de koude wind. Gelukkig is het even wat minder bewolkt, zodat we een paar foto’s kunnen maken.

Het pad naar beneden loopt midden over een bergkam, soms met aan beide kanten steile afgronden. Heerlijk avontuurlijk! En ja hoor, als we beneden aankomen, wordt het snel donkerder en barst het onweer los. Net op tijd binnen! Gelukkig waren we vroeg vertrokken. Terug in de camper warmen we op bij ons gaskacheltje, met een lekkere kop koffie.

Debedkloof

We rijden door naar Noord-Armenië, waar we een paar dagen willen doorbrengen op een camping voordat we de grens met Georgië oversteken. De camping is goed verzorgd en beschikt over een goede wasmachine, prettig na een tijdje onderweg.

Een beetje onverwachts bevinden we ons in een prachtige omgeving. Diepe kloven, weidse vergezichten en authentieke dorpjes op verschillende hoogtes. Dit nodigt uit tot een wandeling door het gebied en dus plakken we er nog een dagje extra aan vast.

We vatten het plan op om naar een dorp verderop te lopen langs de Transcaucasian Trail, die hier ook langsloopt. Het eindpunt ligt zo’n tweehonderd meter lager, dus appeltje-eitje, denken we. Maar als we beter op de kaart hadden ingezoomd, hadden we kunnen weten dat er iets meer ups en downs in de route zitten. Uiteindelijk hebben we zo’n 21 kilometer en 700 hoogtemeters te pakken. Het weer is prachtig, een heerlijk zonnetje en niet te warm.

Onderweg passeren we een aantal kerken, kloosters en andere oude bouwwerken. Meestal fraai gelegen op een bergrug of midden in een dorpje.

Maar als we zo lopen, is misschien nog wel het mooiste dat je zo dicht bij het echte leven van de Armeniërs komt. Hoe ze wonen en hoe ze met hun dieren omgaan. Midden in het dorpje Akner is een winkeltje waar we een kop koffie en wat lekkers kopen en dat heerlijk oppeuzelen tussen de dorpsmensen, met een fantastisch uitzicht.

In het iets grotere dorp Sanahin ontmoeten we Walter. De Nederlandse vijftiger staat bij ons op de camping en reist met zijn rolkoffer door het land. We lopen samen op. Langs de route groeien allerlei vruchten die vaak al rijp zijn om te eten. Bramen, vijgen en kornoelje. Een walhalla voor Grietje!

We zoeken een restaurantje waar we gezamenlijk eten. De menukaart is dik en bevat enorm veel gerechten. Maar helaas, het overgrote deel van het aanbod is niet leverbaar. En dus komen we uit bij een pizza.

Vanaf boven zijn de resten van de voormalige kopersmelterij van Alaverdi goed te zien. Een zwaar industrieel complex met fabriekshallen, spoorlijnen, transportbanden en een enorme schoorsteen. De smelterij werd in 2018 stilgelegd, na jarenlang voor zeer ernstige lucht- en watervervuiling te hebben gezorgd.

Beneden aangekomen nemen we een oude Lada als taxi terug naar de camping.

Hier worden we verrast door Martin en Diana, die even daarvoor zijn aangekomen. Met z’n viertjes en een hapje en een drankje maken we er een gezellige avond van.